Do zasobu Archiwum Diecezjalnego w Płocku ponownie trafiły dwa pergaminy datowane na XIII i XIV wiek. Zostały one oficjalnie przekazane bp. Szymonowi Stułkowskiemu 1 grudnia br., podczas spotkania w Kurii Diecezjalnej, przez metropolitę warszawskiego abp. Adriana Galbasa.
Dokumenty od 2006 roku znajdowały się w Archiwum Archidiecezjalnym Warszawskim, gdzie pełniły funkcję depozytu. Metropolita warszawski, odnosząc się do jubileuszu 950-lecia diecezji płockiej, podkreślił, że nadszedł odpowiedni moment, aby pergaminy wróciły do miejsca swojego pochodzenia. – Archidiecezja warszawska udzieliła im schronienia, ale było ono jedynie czasowe. Dzisiaj wróciły do domu. Cieszę się, że po wieloletniej wędrówce pozostaną w Płocku i będą służyć badaczom oraz wszystkim zainteresowanym historią – powiedział.
Spotkanie rozpoczęło się od słowa bp. Szymona Stułkowskiego, który podkreślił znaczenie tego gestu. – Ogromnie jestem wdzięczny abp. Galbasowi za decyzję o przekazaniu tych dokumentów. Dla historii naszej diecezji ich wartość jest nie do oszacowania. Są bezcenne – zaznaczył biskup płocki. Dr Anna Salina z Instytutu Historii PAN, która brała udział w pracach zespołu badającego pergaminy w warszawskim archiwum, omówiła znaczenie przekazywanych dokumentów. Odczytano również ich treść. Następnie dokonano formalnego przekazania pergaminów i podpisano dokumentację zwrotu.
Pergaminy zostały odzyskane w 2006 roku dzięki niemieckiemu pasjonatowi historii z Grünstadt, który rozpoznał ich pochodzenie i dopilnował aby powróciły do Polski. Dokumenty, najprawdopodobniej wywiezione podczas II wojny światowej, trafiły następnie do kard. Józefa Glempa, ówczesnego prymasa Polski, który polecił umieścić je w Archiwum Archidiecezjalnym Warszawskim. Po analizach przeprowadzonych w Warszawie potwierdzono, że przed wojną stanowiły część zbiorów płockiego archiwum, co umożliwiło ich zwrot.
Starszy z dokumentów, datowany na 1289 rok, jest wyrokiem kończącym spór pomiędzy biskupami płockim i chełmińskim dotyczący jurysdykcji na terenie ziemi chełmińskiej. Drugi pergamin, z 1347 roku, ma charakter zbliżony do aktu notarialnego i reguluje – w porozumieniu z książętami mazowieckimi – kwestie zwrotu oraz dzierżawy dóbr należących do biskupstwa płockiego.
Po latach przechowywania poza Mazowszem oba pergaminy ponownie zasilają zbiory Archiwum Diecezjalnego w Płocku. Jak podkreśla ks. dr Bartosz Leszkiewicz, nowy dyrektor placówki, ich wartość ma wymiar nie tylko naukowy, lecz także tożsamościowy. – Ich treść nie wnosi nowych ustaleń, ale powróciły na właściwe miejsce. Stanowią nieodłączny fragment dziedzictwa diecezji – zaznaczył.
W uroczystości wzięli udział m.in. bp Arkadiusz Okroj z Torunia, gdzie w 1289 roku spisano jeden z pergaminów, a także biskup pomocniczy diecezji płockiej Mirosław Milewski oraz biskup senior Piotr Libera.
Ilona Krawczyk-Krajczyńska / diecezja płocka
